نظرها و اعترافها

وحدت وجود (6)
به هر حال سؤالاتى براى انسان پيرامون اين بيانات مطرح مى شود كه از آن جمله به چند سؤال آن گر چه خالى از تكرار نيست اشاره مى كنيم.
1. مقصود از احاطه تامه لاهوت چيست؟ اگر احاطه علم و قدرت و تدبيرو قيوميّت او و برپايى عالم امكان و تحقق و بقاء كل به او و رزاقيت و غيره باشد عرضى نيست كلام تام و فوق التمام است. ولى اگر احاطه اى مثل احاطه دريا و امواج و ظاهر و مظاهر و بلكه ظهورات يا ظهور مى گوييد كه بالاخره شبه ولادتى براى مخلوقات، العياذ بالله، تصور شود و به آن تعبير از تجلى و ظهور كنند اين معنايى است كه از كتاب و سنت اگر نفى آن ثابت نباشد كه هست، اثبات آن ممكن نيست و اگر در قرآن كريم و احاديث كلمه تجلى و ظهور بكار برده شده است تأويل آن به اين معنى مثل بسيارى از تأويلات اهل به اصطلاح عرفان و فلسفه كه از آنها معروف شده دور از اذهان و مردود عند العرف و الوجدان است.

آنكه مى گويد: وجود با خدا خدا، و با هر چيز ديگر همان چيز، با فرعون فرعون، و با امام حسين، عليه السلام، امام حسين، عليه السلام، و با شمر شمر و با اشياء طيبه اشياء طيبه و طاهره و با اشياء نجسه همان، و همه وجود و غير از وجود چيزى نيست يا آن كه مى گويد همه اينها فيض منبسط و تجلى واحدند و از اين مقوله حرف ها و اصطلاحات از كدام آيه و روايت بدون تأويل و توجيه و حمل بر خلاف ظاهر استفاده مى شود؟ آيا شريعت سمحه سهله و دين فطرت همين است كه تا عصر صاحب اسفار كسى آن را نفهميده بود؟ اينها سؤالاتى است كه هر كس فكر كند جواب آنها منفى است. اينها دين نيست. دين اينهمه دشوارى و پيچيدگى ندارد. اين راه هايى كه به قول آن آقا اين عرفاى ثنوى و مجوسى و كليمى و مسيحى و اسلامى رفته اند و اين همه نقشه و جغرافيايى كه براى عالم وجود داده اند انسان را به ياد آن شخصى مى اندازد كه مى گويند در بعض كتاب هايش نقشه هاى آسمان ها و كوچه ها و خيابان هايش را شرح داده است.

وحدت وجود (4)

گاهى هم اين وحدت وجود و موجود در عين كثرت را تفسير مى نمايند به تجلى و متجلى، و ذى الضل و ظل، و ظاهر و ظهور، و وجود را بر متجلى و ظاهرى و ذى الظل اطلاق مى كنند، و به اين معنى وجود يعنى ظاهر به ظهورات متعدده و متجلى به تجليات كثيره را واحد مى دانند، و كثرت را در ظهورات و تجليات مى گويند، يا اين كه مى گويند كثرت در مرآت است نه مرئى كه (از هزار آينه در نظر نشود مشاهده جز يكى) و بلكه قائل به وحدت تجلى شوندو از آن تعبير به فيض منبسط كنند و از اين مقوله بيانات به قول خودشان دقيق تر كه جز امثال عبدالرحمان جامى و مولوى و سيد حيدر آملى و محيى الدين و بالاخره صاحب به قول آنها حكمت متعاليه متقدم و متأخر كسى را از عمق آن آگاه نمى دانند و تا چند قرن بلكه يك هزار سال بعد از نزول قرآن و عصر پيغمبر، صلى الله عليه و آله و سلم، كسى آن را درك يا بيان نكرده است.

قول و بيان ديگر در وحدت وجود، وحدت وجود و موجود در عين كثرت است كه اگر مقصود وحدت سنخى وجود و مقول به تشكيك بودن آن باشد كه همه وجودات و موجودات حقيقت واحده ذات مراتب و درجات باشند و اطلاق موجود بر هر يك از آنها جدا از ديگرى به حسب حدّ وجودى آنها بالاولية و الاولوية كه آنها را از هم متمايز و مغاير نشان مى دهد باشد، بنابراين وجود وحدت سنخى دارد يعنى همه موجودات حقيقت ذاتشان وجود است كه حقيقت واحده است و چيزى غير از حقيقت وجود كه صاحب المراتب و الافراد و المصاديق است نيستند بنابراين هم وجود و هم موجود كثرت دارند و خارجا وجودات و موجودات بسيار تحقق دارند اما همه غير يكديگر و كثرت دارند و هر وجود و موجودى غير از وجود و موجود ديگر است به اين معنى هم وحدت ذات الهيه (واجب الوجود) محفوظ است و هم كثرت خارجيت و تحقق دارد اما اشكال اخبار از كنه و مشاركت سائر موجودات با خداوند متعال در حقيقت ذات برقرار است.

مسأله وحدت وجود (2)
بيان ديگرى كه در اين باب گفته اند وحدت وجود و كثرت موجود است به اين معنى كه وجود را واحد و يگانه بگويند كه همان وجود حضرت بارى جل اسمه است و اشياء ديگر را منتسب به وجود و مرتبط به او بدانند و به اين لحاظ آنها را موجود بگويند يعنى منتسب بوجود، و اگر هم بر نفس وجود كه همان ذات اقدس او است موجود اطلاق شود به لحاظى كه بر اشياء ديگر كه وابسته به وجودند يكسان و على السواء نيست. به هر حال اين معنى هم با توحيد منافات ندارد ولى باز هم مراد از اطلاق وجود بر حق تعالى اگر حكايت از حقيقت ذات او عزاسمه باشد همان خبر از كنه و تا حدى ادعاء معرفت كنه حق است اگر چه معرفت كنه وجود را هم خارج از فهم و ادراك بگويند و خلاصه (الله وجود) اگر مفهومش (لاينال كنهه و لا تدرك حقيقته) باشد اشكالى ندارد و خبر از كنه ذات نيست، اما اين كه او وجود است و وجود لاينال كنهه است، خبر از كنه او است و به نظر به طور تمام عيار و كامل مستقيم نمى رسد و از سوى ديگر در اسماء حسنى اسمى كه كنه خدا را معرفى كند نداريم و حتى (الله) و ما يرادفه من الاسماء الحسنى بسائر اللغات اسم حاكى از كنه و حقيقت نيستند.

سلسله مقالات مرجع شیعیان آیت الله لطف الله صافی گلپایگانی

مسأله وحدت وجود (1)
در نصوص قرآنيه و احاديث شريفه صحيحه آنچه مطرح است، وحدت، وحدانيّت، واحديت، يگانگى، يكتائى ذات يگانه و يكتا و بى مثل و شبه و نظير و بى مصاحب و بى شريك و بى همتا و بى ضدّ و ندّ خداوند حى قيوم متعال است.
بر حسب اين نصوص هيچ يك از اشياء و مخلوقات مثل و شبيه او (عزّ اسمه) نيستند، و همه غير او و او غير همه مى باشد،
او صاحب همه صفات كماليه و اسماء حسنى است و توحيد نفى شريك و كفو و همتا براى او است. و اثبات غير او و عقيده به وجود و تحقق غير او مستلزم اثبات كفو و همتا و شريك براى او نيست.

ادلّهﯼ قائلين به وحدت وجود و موجود در ميان مسلمين:‌ كشف، برهان، و قرآن و حديث است. و ما راجع به اين ادلّه در سه مبحث گفتگو خواهيم نمود:
مبحث اول مكاشفه
اما راجع به كشف كه مهمترين تكيه گاه عرفاء و صوفيه و صدف اصلي سالكين طريقت براي حصول معرفت است و بدون حصول مكاشفه و شهود، سير و سلوك را ناقص و بلا نتيجه مي دانند مقدمة مي گوئيم:
اعقتاد فلاسفهﯼ اشراق و صوفيه به عالم مثال:

نقد مباني حكمت متعاليه
فلسفه و كلام
در قسمت‏هاى متعدد اين جزوه عنوان «فلسفه ارسطويى اسلامى شده» را به كار برده‏ام و مى ‏دانم كه اين عنوان براى دوست داران اين فلسفه خوش آيند نيست آنان دوست دارند كه فلسفه‏شان «فلسفه اسلامى» ناميده شود و همه‏ جا نيز با همين عنوان تعبير مى‏كنند.
به گمانم اگر يكى از اين بزرگواران اين جزوه را تا اين‏جا خوانده باشد ديگر دليلى براى ناخوش آيندى و رنجش نمى ‏ماند. با اين همه باز يك نكته اساسى را توضيح مى‏دهم: امروز ما عملاً يك فلسفه داريم به نام فلسفه اسلامى - و به قول من فلسفه اسلامى شده - و يك كلام داريم. يعنى كلام ما از فلسفه ما جداست و هر كدام، استاد خاص، كلاس ويژه، امتحان مخصوص به خود و نمره خاص خود را دارد.

صفحه5 از7

درباره ما

آيت الله حاج شيخ علي صافي اصفهاني(سرپرست مجموعه ي دارالصادق اصفهان)

مؤسسه دارالصادق (عليه السلام) با قاطعيت تمام اعلام مي کند که يکي از اهداف اين مؤسسه مبارزه فرهنگي با انحراف و منحرف و با بدعت ها و پاسداري قاطع از مکتب نوراني اهل بيت(عليهم السلام) است و تنها به قرآن و عترت تکيه دارد و از آنها کمک مي گيرد و لاغير، لذا در اين راه مقدس هيچگونه ترس و واهمه اي به خود راه نمي دهد و...

ادامه مطلب...

تماس با ما

home-icon- اصفهان، چهارراه عسگریه ، خیابان صغیر اصفهانی ، ابتدای کوچه لاله ، پلاک 70 ، دارالصادق اصفهان

 telephone  32317981 ، 03132317982  

 

   linkdin2  googleplus22  telegram4  twitter2  instagram2  facebook2

 

آمار بازدید کنندگان

امروز477
دیروز1321
این هفته477
این ماه28532
جمع بازدیدها813336

1397-07-02
Top