مخالفین وحدت وجود

امام خمینی:
قائلین به وحدت وجود اگر ملتزم به لوازم مذهبشان باشند، نجس می باشند.

عروة الوثقی بحث نجاسات/مسئله 199

شهید مطهری:

عرفا... توحید آنها وحدت وجود است... در این مکتب، انسان کامل در آخر، عین خدا می‏شود: اصلاً انسان کامل حقیقی، خودِ خداست.
کتاب انسان کامل/168

شهید مطهری:
رد بر صوفیه، رد برخی از مبانی مطالب حکمت متعالیه به گونه‏ای غالب خواهد بود، مانند مسأله وحدت وجود و مسئله‏ ی کشف و شهود و مسئله تأویل عشق به زیبارویان که عرفای نامدار طرفدار جدی مسائل یاد شده می‏باشند.
اسلام و اندیشه های فلسفی و عرفانی/1651- آشنایی با علوم اسلامی، مطهری/70، بخش عرفان

شهید مطهری:
عرفان و تصوف دو کلمه‏ای است مترادف از نظر دلالت بر مسمّای خود و بر گروهی اطلاق می‏شود که سعی در شناخت ذات خالق متعال و شناخت صفات او و شناخت چگونگی رابطه او با مخلوقاتش دارند که تفکّر و اندیشه آنان ایده‏ای به نام وحدت وجود را پدید آورده است. عرفان عنوان فرهنگی این گروه و تصوّف عنوان اجتماعی آن می‏باشد.
آشنایی با علوم اسلامی، مطهری/70، بخش عرفان

علاء الدوله سمنانی خطاب به محی‏الدین می‏گوید:
اگر کسی بگوید فضله‏ی شیخ عین وجود شیخ است آیا به او غضب نمی‏کنی، پس چگونه انسان عاقل چنین هذیاناتی را به خداوند نسبت می‏دهد، پس توبه کن تا از این مهلکه نجات یابی، محلکه‏ی که مادییون و طبیعیون و یونانیون و شلمانیون از آن استنکاف دارند.
نفحات الانس جامی/488 و 489 ـ روضات الجنات 8/55

میرزا ابراهیم شیرازی (فرزند ملاصدرا):
مسلک پدر (وحدت وجود) را نپذیرفت و در حکمت و تصوف (عرفان) به ضدّ روش پدرش بود.
روضات الجنات 4/122

• راه و روش او [میرزا ابراهیم شیرازی] بعکس راه و روش پدرش بود.
هدیة الاحباب/206
• اگر گوییم میرزا ابراهیم بر پدر خود فائق بود و از جمیع افاضل و امثال خود بهتر بود مبالغه نباشد.
تتمیم امل الآمل، مجله حوزه 93/218

میرزا ابوالحسن جلوه:
میرزا ابوالحسن جلوه بر مبانی ملاصدرا، به ویژه بر حرکت جوهری و وحدت وجود و اتحاد عاقل و معقول اشکالهایی وارد می‏سازد...
مجله ی حوزه 93/239 و 240

علامه رفیعی قزوینی(استاد امام خمینی):
وحدت شخصی [وجود] که مختار برخی متصوفه [مانند محی‏الدین و ملاصدرا و پیروان آنها] می‏باشد، با صریح شرع انور مغایرت کلی داشته و مرجع آن به انکار واجب الوجود بالذات و نفی مقام شامخ احدیّت است.
مجموعه ی رسائل و مقالات فلسفی/41 و 42

علامه ی رفیعی قزوینی (استاد امام خمینی):
اشکال وارد بر وحدت شخصی وجود این است که با اعتقاد بدان، باید بیشتر مسائل و قواعد عقلی حکمت را به دور ریخته و آنها را از اعتبار علمی ساقط کنیم. و در مثل، علیّت حق تعالی و معلولیّت ممکنات، و حاجت ممکن در وجود خود به واجب؛ و اساس خدا پرستی و بندگی را با اعتقاد بدین قسم از وحدت وجود باید به کناری بگذاریم، و بعلاوه منکر محسوسات و خوّاص و آثار و تباین ذاتی اشیاء نیز بشویم!
مجموعه ی رسائل و مقالات فلسفی، مقدّمه/ 42،41

امام خمینی:
فریاد اناالحق ره منصور بود یا رب مددی که فکر راهی بکنیم
دیوان امام خمینی(ره) صفحه226

علامه محمد تقی جعفری:
مکتب وحدت موجود، با روش انبیاء و سفرای حقیقی مبدأ اعلی تقریباً دو جاده مخالف بوده، و به همدیگر مربوط نیستند، زیرا انبیاء همگی و دائماً بر خدای واحد، ماورای سنخ این موجودات مادی و صوری تبلیغ و دعوت کرده‏اند، و معبود را غیر عابد تشخیص، و خالق را غیر مخلوق بیان کرده‏اند... و دانشمندترین علما و فلاسفه عالم بشریت در نظر اعضای این مکتب مانند حیوانات لا یعقل می‏باشد.
مبدأ اعلی/ 74

علامه محمد تقی جعفری و استادش مرحوم آشتیانی:
ایشان در خاطره‏ای از استادش چنین نقل می‏کند: «یک روز: مرحوم آشتیانی در باره بسیط الحقیقة بحث می‏کردند و از حافظه حدود هفت، هشت سطر از عبارات ملاصدرا را با هیجانی خاص خواندند، پس از درس، من سؤال کردم اگر واقعا در عالم یک وجود است، یعنی لیس فی الدّار وجود الا هو و بقیه موجودات تحیثات و تشخصات اوست و... جناب عالی ارسال رسل، مسئولیت و حتی تکلیف عشق را چگونه حل می‏کنید؟ اگر من جزئی یا موجی از کمال مطلق هستم، پس عاشق چه کسی می‏شوم؟
ایشان این تعبیر را فرمودند که: این‏ها ذوقیاتی است که بزرگان ما فرموده‏اند. اعتقادات قلبی این بزرگان این نبوده است.
آفاق مرزبانی / 271- نهج الحقّ و کشف الصّدق / 57

علامه‏ ی حلی:
مبحث پنجم: خداوند متعال با غیر خود یکی نمی‏شود. باطل بودن یکی شدن خداوند با دیگری بدیهی است، زیرا قابل تصّور نیست که دو چیز، یک چیز شود. البته جماعتی از صوفیان سنّی با مطلب (عقلیِ) بالا مخالفت کرده، نظر داده‏اند که خدای متعال با بدن عارفان یکی می‏شود، حتّی بعضی از ایشان گفته‏اند: خدای متعال، خودِ وجود است، و هر موجودی خداست. واین عین کفر و الحاد است. و خدا را سپاس می‏گذاریم و شکر می‏کنیم، که به واسطه پیروی از ائمه‏ی طاهرینعلیه السلام (و قبول توحید وحیانی و قرآنی)، ما را برتری بخشید، که به افکار هوس آلود و باطل [فلاسفه و عرفا] نگراییدیم.
نهج الحقّ و کشف الصّدق / 57

علامه‏ ی حلی:
برخی صوفیان سنی مذهب گفته‏اند: خداوند نفس وجود است، و هر موجودی همان خداست. و این مطلب عین کفر و الحاد است و حمد مر خدایی را که ما را به پیروی از اهل بیتعلیه السلام ـ نه پیروی از نظرات گمراه کننده‏ـ فضیلت و برتری بخشید.
کشف الحق و نهج الصدق/57

علامه‏ ی حلی:
بطلان اتحاد از ضروریات است زیرا معقول نیست دو چیز یک چیز بشود. البته جماعتی از صوفیان سنی (مانند محی‏الدین) با این مطلب مخالف کرده‏اند و گفته‏اند که خداوند متعال با بدنهای عارفان اتحاد پیدا می‏کند، حتی بعضی از ایشان می‏گویند خداوند خود وجود است [مانند محی‏الدین که می‏گوید عارف کسی است که خدا را در همه چیز ببیند بلکه او را عین هر چیز ببیند (فصوص الحکم/192)] و این عین کفر و الحاد است.
نهج الحق / 571

علامه‏ ی مجلسی:
صوفیه (عرفا و فلاسفه)که خدا آنها را لعنت کند از این بدعت‏ها منفعت نبردند (یعنی سیر نشدند) بلکه به تحریف اصول دین پرداختند و معتقد به وحدت وجود شدند و معنای مشهور از وحدت وجود در این زمان که از مشایخ آنها شنیده شده است [که خدا عین موجودات است و موجودات عین خداست] کفر به خداوند عظیم است.
تنزیه المعبود فی رد علی وحدة الوجود/451 به نقل از الاعتقادات/18

مرحوم علامه وحید بهبهانی(قدس سرّه) :
پس از نقل کلام قائل به وحدت موجود و تمثیل آن به موج و دریا می‏فرماید: بدون تردید این اعتقاد، کفر و الحاد و زندقه و مخالف ضروریات دین است.
خیراتیه 2/57


مرحوم علامه وحید بهبهانی(قدس سرّه) :
مخفی نیست که کفر وحدت وجودیها در نزد ارباب بصیرت اظهر و اعظم از کفر ابلیس است زیرا آنها منکر تباین بین خالق و مخلوق هستند و بطلان این قول از ضروریات و بدیهیات نزد جمیع مذاهب و ملل است.
خیراتیه/2/58 ـ تنزیه المعبود/454

مقدس اردبیلی:
بعضی از متأخرین اتحادیه مثل محی الدین عربی و شیخ عزیز نسفی و عبدالرزاق کاشی کفر و زندقه را از ایشان گذرانیده به وحدت وجود قائل شده‏اند و گفته‏اند که هر موجودی خداست «تعالی الله عما یقول الملحدون علواً كبیراً».
و ایضاً باید دانست که سبب تمادی و طغیان ایشان در کفر آن بود که به مطالعه‏ی کتب فلاسفه مشغول شدند و چون بر قول افلاطون و اتباع او اطلاع یافتند از غایت ضلالت گفتار غوایت شعار او را اختیار کردند و از جهت آنکه کسی پی نبرد که ایشان دزدان مقالات و اعتقادات قبیحه فلاسفه‏اند این معنی را لباس دیگر پوشانیده وحدت وجودش نام کردند و چون معنای آن را از ایشان پرسیدند از روی تلبیس گفتند که این معنی به بیان در نمی‏آید و بدون ریاضت بسیار و خدمت پیر کامل به آن نمی‏توان رسید و احمقان را سر گردان ساخته ‏اند و جمعی از سفیهان در آن باب اوقات بسیار ضایع کردند و فکرها در آن باب دوانیدند و آن کفر عظیم را تاویلها کردند.
حدیقة الشیعه/5661-روح مجرد / 515


حجت الاسلام محمد حسین طهرانی می‏گوید:
وحدت وجود مطلبی است عالی وراقی کسی قدرت ادراک آن را ندارد. (مبدأ اعلی/108 و 111) ما در اینجا این توهین را به وسیله ‏ی دو شخصیت بزرگ پاسخ می‏دهیم:

الف: علامه محمد تقی جعفری:
اگر اصل را با وجود و موجود را واحد شخصی عقیده کردی، اعلم دورانی اگر چه الف را از باء تشخیص ندهی... و بالعکس، اگر راجع به وحدت موجود اظهار نظر کنی، جاهل‏ترین مردمی اگر چه اعلم دوران باشی!!!
مبدأ اعلی/ 74

علامه محمد تقی جعفری:

دانشمندترین علما و فلاسفه عالم بشریت در نظر اعضای این مکتب مانند حیوانات لا یعقل می‏باشد.
روح مجرد /379

ب: مقدس اردبیلی:
و چون معنای آن را از ایشان پرسیدند از روی تلبیس گفتند که این معنی به بیان در نمی‏ آید و بدون ریاضت بسیار و خدمت پیر کامل به آن نمی‏توان رسید و احمقان را سر گردان ساخته ‏اند و جمعی از سفیهان در آن باب اوقات بسیار ضایع کردند و فکرها در آن باب دوانیدند و آن کفر عظیم را تاویلها کردند.
حدیقة الشیعه/566

علامه حلی:
علوم چهار دسته‏ اند واجب عینی و واجب کفایی مستحب و حرام، فلسفه مانند موسیقی، سحر، قیافه شناسی و کهانت حرام است.
تذکرة الفقهاء 9/37

علامه شیخ جعفرکاشف الغطاء:
کافر چند قسم است: اول: کافر بالذات و آن عبارت است از منکر خدا و رسول خدا.
قسم دوم: آنچه که مستلزم کفر است مانند انکار بعضی ضروریات اسلام و متواترات از اخبار رسول خدا مثل اعتقاد به جبر و تفویض و قدم عالم و قدم مجردات و تجسیم (خدا را جسم دانستن) و تشبیه و حلول و اتحاد و وحدت وجود یا وحدت موجود.
کشف الغطاء/359


شیخ حر عاملی:
بطلان اعتقاد به وحدت وجود از ضروریات مذهب شیعه‏ی امامیه است و هیچ کس از علما به آن قائل نشده بلکه به انکار آن تصریح کرده‏اند و به فساد آن اتفاق نموده‏اند و تشنیع کرده‏اند کسی را که به وحدت وجود عقیده دارد و هر کس به آن قائل باشد از مذهب شیعه خارج است و ادعای تشیع از چنین کسی صحیح نیست.
اثنی عشریه / 59

آیت الله العظمی الشیخ عبد النبی عراقی (اراکی):
وحدت وجود چند قسم است، حاجی سبزواری آن را به چهار وجه تقسیم کرده و نام آنها را چنین بیان کرده توحید عوام، توحید خواص، توحید خاص الخاص و توحید اخص الخواص...
اگر مطلب همان است که توهم کرده‏اند، پس در این صورت چه کسی عابد است و چه کسی معبود، چه کسی خالق است چه کسی مخلوق، چه کسی آمر است و چه کسی مأمور، چه کسی نهی کننده است و چه کسی بر حذرشونده چه کسی راحم است چه کسی مرحوم، چه کسی مثاب است، چه کسی معاقب، چه کسی عذاب دهنده است و چه کسی عذاب شونده، چه کسی واجب الوجود است چه کسی ممکن الوجود است و ...صوفیه قاطبتا قائل به وحدت وجود هستند و معنای آن این است که در خارج یک وجود بیش نیست و آن وجود نیز عین أشیاء است که لازمه‏اش این است که خداوند سبحان عین حیوانات نجس العین و عین کثافات و ... باشد ((تعالی الله عما یصف الظالمون))
المعالم الزلفی فی شرح العروة الوثقی 1/357


آیت الله العظمی خوئی (ره):
... و اگر مرادش از وحدت وجود عکس معنای اول باشد یعنی قائل به وحدت وجود و موجود باشد حقیقتاً [که بر طبق مدرک ارائه شده مراد همین است] و معتقد باشد به یک موجود [یعنی وجود یک مصداق حقیقی بیش ندارد] ولکن این موجود دارای تطورات و شئونات زیاد و اعـتبارات مختلفه است و می‏گوید در مرتبه خالقیت خالق است و در مـرتبه‏ی مخلوقیت مخلوق است همانطور که در آسمان، آسمان است. در زمین، زمین و غیر ذلک.
این معنا همان است که به آن توحید خاص الخاص گفته می‏شود…
در این شک نیست که ملتزم شدن به چنین معنایی کفر واضح و زندقه‏ی ظاهر است، زیرا لازمه‏ی این معنا انکار خدا و انکار پیغمبرصلی الله علیه و آله و سلم است چون در این صورت دیگر برای خالق نسبت به مخلوق هیچ امتیازی نیست مگر به حسب اعتبار.
و هم چنین [بنابراین معنا] پیغمبرصلی الله علیه و آله و سلم و ابوجهل ـ مثلاً ـ در حقیقت یکی هستند و لکن به حسب اعتبار با هم فرق دارند.
تنقیح2/82

آیت الله العظمی سید محمد باقر صدر (ره):
بدون شک اعتقاد به مرتبه‏ای از دوگانگی که موجب تعلّق اندیشه خالق و مخلوق باشد مقوّم و ریشه و اساس اسلام است زیرا بدون آن عقیده توحید اصلا معنایی ندارد. بنابراین اعتقاد به وحدت وجود اگر به گونه‏ای باشد که آن دوگانگی را از اندیشه معتقد به وحدت وجود بزداید کفر است... گاهی ادعا می‏شود که فرق بین خالق و مخلوق فقط امری اعتباری و غیر واقعی است زیرا اگر حقیقت به طور مطلق و بدون صورت در نظر گرفته شود خداست، و اگر به طور مقید و دارای صورت‏های مختلف در نظر گرفته شود غیر خداست و.... این اعتقاد کفر است.
شرح عروة الوثقی

آیت الله العظمی سید عبدالاعلی سبزواری (ره):
اما کسانی که قائل به وحدت وجود هستند... از جمله وحدت در عین کثرت یا وحدت وجود و کثرت موجود، شکی نیست که خداوند تبارک و تعالی منزه است از چنین تصوراتی و از جمله وحدت واقعیّه‏ی شخصیّه به این معنا که خداوند تبارک و تعالی عین همه‏ی موجودات است و موجودات نیز عین خداوند تعالی است، شکی نیست در این که چنین عقیده‏ای انکار ضروری دین است [و حکم منکر ضروری دین به اتفاق فقهای امامیه معلوم است].
مهذّب الاحکام 1/388

آیت الله العظمی نجفی مرعشی(قدس سرّه):
حقیقت این است که به نظر من مصیبت صوفیه بر اسلام از بزرگترین مصیبت‏ها بوده است که ارکان اسلام را منهدم کرده، و در بنیان اسلام رخنه ایجاد نموده است... مطالب صریح کتاب و سنت را تحریف کردند، با احکام فطری و عقلی به مخالفت برخاستند، و به وحدت وجود، بلکه بالاتر از آن به وحدت موجود قائل شدند.
تعلیقات احقاق الحق1/183 ـ 185


آخرین ضربت بر مسلک وحدت وجودیها

علامه محمد تقی جعفری:
حضرت آقای علامه [حـائری سمنانی] غایت تتبع و تحقیق و تدقیق را انجام داده و محی‏الدین‏ها و جامی‏ها و صدرالمتالهین را از مقام پرستش پایین آورده و بدون مبالغه آخرین ضربت را برمسلک وحدت موجود و وحدت وجود (قسم مخصوصش) وارد آورده، و ما چنین گمان می‏کنیم که اگر کسی پس از انتقادات حقیقیه معظم له، در مقام اثبات آن مسلک درآید، ناچار با چند عدد شعر گل و بلبل انجام خواهد داد، این جانب که در صدد بیان شمه‏ای از اهمیت مطالب این کتاب برآمده‏ام پس از مطالعه چهارهزار کتاب فلسفه و عرفان غربی(تقریبا) غیر از کتب فلسفی و عرفان شرقی این مشی علمی و فلسفی که از معظم له در این مبحث مشاهده نموده‏ام، منحصر دیده و بدون مبالغه گواهی به انفراد معظم له در تحقیقات این مبحث می‏دهم.
مقدمه ی حکمت بوعلی، نور الصادق 9/ 511- حکمت بوعلی 2/238

خواندن 80 دفعه
Share this article

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

درباره ما

آيت الله حاج شيخ علي صافي اصفهاني(سرپرست مجموعه ي دارالصادق اصفهان)

مؤسسه دارالصادق (عليه السلام) با قاطعيت تمام اعلام مي کند که يکي از اهداف اين مؤسسه مبارزه فرهنگي با انحراف و منحرف و با بدعت ها و پاسداري قاطع از مکتب نوراني اهل بيت(عليهم السلام) است و تنها به قرآن و عترت تکيه دارد و از آنها کمک مي گيرد و لاغير، لذا در اين راه مقدس هيچگونه ترس و واهمه اي به خود راه نمي دهد و...

ادامه مطلب...

تماس با ما

home-icon- اصفهان، چهارراه عسگریه ، خیابان صغیر اصفهانی ، ابتدای کوچه لاله ، پلاک 70 ، دارالصادق اصفهان

 telephone  32317981 ، 03132317982  

 

   linkdin2  googleplus22  telegram4  twitter2  instagram2  facebook2

 

آمار بازدید کنندگان

امروز1348
دیروز1457
این هفته5964
این ماه34367
جمع بازدیدها284654

1396-06-30
Top